Variation nima: FIDIC boʻyicha ishlarning oʻzgarishi va uni rasmiylashtirish
Variation — FIDIC shartnomasi boʻyicha ishlar hajmi yoki xususiyatining oʻzgarishi. Uni kim boshlashi mumkinligi, koʻrsatma taklif soʻrovidan nimasi bilan farq qilishi va oʻzgarish ogʻzaki berilganda pudratchi nima qilishi kerakligini tushuntiramiz.
Variation — FIDIC shartnomasi boʻyicha ishlarning oʻzgarishi: hajm, sifat, belgilar, ketma-ketlik yoki tarkib. 2017-yil tahririda oʻzgarishlarga 13-modda bagʻishlangan va oʻzgarishni faqat Engineer boshlashi mumkin — koʻrsatma yoki taklif soʻrovi bilan. Bunday rasmiylashtirishsiz “kelishuv boʻyicha” bajarilgan ish pudratchining xavfi boʻlib qoladi.
Qisqacha: Variation — FIDIC 2017 boʻyicha Engineerning koʻrsatmasi (13.3.1-band) yoki taklif soʻrovi (13.3.2-band) bilan rasmiylashtiriladigan ishlar oʻzgarishi. Agar pudratchi olingan koʻrsatmani mohiyatan oʻzgarish deb hisoblasa, ishni boshlashdan oldin darhol yozma xabar berishi shart. Rasmiylashtirilmagan oʻzgarish uchun toʻlov olish qiyin, muddatni uzaytirish esa undan ham qiyin.
Variationni rasmiylashtirishning ikki yoʻli
| Koʻrsatma (13.3.1) | Taklif soʻrovi (13.3.2) |
|---|---|
| Kim boshlaydi | Engineer oʻzgarishni bajarishga koʻrsatma beradi |
| Pudratchi nima qiladi | Ishga kirishadi va narx hamda muddatga taʼsir hisobini beradi |
| Ish qachon boshlanadi | Koʻrsatma bilan darhol |
Oʻzgarish ogʻzaki yoki “satr orasida” berilsa nima qilish kerak
- Yozma koʻrsatma soʻrang. 3.5-bandga koʻra Engineerning koʻrsatmalari yozma beriladi.
- Koʻrsatmani oʻzgarish deb hisoblasangiz, ishni boshlashdan oldin darhol Engineerga yozma xabar bering.
- Yozuvlar yuriting: hajmlar, resurslar, sanalar, foto. Ularsiz oʻzgarish narxini isbotlab boʻlmaydi.
- Oʻzgarish muddat yoki pulga taʼsir qilsa va kelishuv boʻlmasa, kutmang: daʼvo toʻgʻrisidagi bildirishnoma 28 kun ichida beriladi.

Odatiy xatolar
- Ish Engineerning koʻrsatmasi bilan emas, buyurtmachining ogʻzaki iltimosi bilan bajarilgan.
- Pudratchi oʻzgarishni jimgina bajarib, loyiha oxirida talab qilgan.
- Oʻzgarish narxi kelishilgan, lekin tugatish muddatiga taʼsiri unutilgan.
- Yellow Bookda buyurtmachi talablarining oʻzgarishi pudratchining oʻzi javob beradigan loyihani rivojlantirish bilan adashtirilgan.
Koʻp beriladigan savollar
FIDIC boʻyicha Variationni kim berishi mumkin?
Faqat Engineer: 13.3.1-band boʻyicha koʻrsatma yoki 13.3.2-band boʻyicha taklif soʻrovi bilan. Buyurtmachining pudratchiga toʻgʻridan-toʻgʻri koʻrsatmalari, agar shartnomada boshqacha yozilmagan boʻlsa, bunday maqomga ega emas.
Variation muddatni uzaytirish huquqini beradimi?
Berishi mumkin, lekin avtomatik emas. Oʻzgarishning tugatish muddatiga taʼsirini shartnomada belgilangan tartibda koʻrsatish va kelishish kerak.
Material nimalarga tayanadi
- FIDIC Red Book 2017, 13-modda
- FIDIC Red Book 2017, 13.3.1 va 13.3.2-band
- FIDIC Red Book 2017, 3.5-band
Bridge Consult qanday yordam beradi
Bridge Consult buyurtmachi va pudratchilarni FIDIC shartnomalarida qoʻllab-quvvatlaydi: shartlar va bildirishnomalarni tekshirishdan tortib daʼvolar, DAAB va arbitrajgacha. Kompaniya asoschisi Larisa Belousova — FIDIC Certified Consulting Engineer, OTB akkreditatsiyasidan oʻtgan shartnomalarni boshqarish va nizolarning oldini olish boʻyicha mutaxassis.
Amaldagi shartnoma boʻyicha savolingiz bormi? Biz bilan bogʻlaning — vaziyatingizni birga koʻrib chiqamiz.
Bu atama maqolalarimizda
- FIDIC DAB va DAAB: farqi nima va shartnomada qisqartmalarni adashmaslik nega muhim
- O‘zbekistonda EPC+F: narx kelishilgunga qachan tekshiriladi
- To'liq shartnomaviy qo'llab-quvvatlash: BRIDGE Consult xizmatlar ro'yxatini kengaytirdi
- BRIDGE Consult — ICLG Construction & Engineering Laws and Regulations 2026 nashrida O'zbekiston bo'limi muallifi
- EOT: pudratchi muddatni qonuniy uzaytirib, neustoykadan qanday qutuladi
Boshqa atamalar
FIDIC Uzbekistan
Markaziy Osiyoda FIDIC shartnomalari bo'yicha ekspert materiallari, keyslar va tadbirlar anonslari — saytdan ham oldin.