Davlat buyurtmachilari uchun FIDIC shartnomalarini boshqarish bo'yicha amaliy dastur

BRIDGE Consult infratuzilma loyihalarini amalga oshirayotgan O’zbekiston davlat organlari va davlat buyurtmachilari uchun FIDIC 1999 va FIDIC 2017 shartnomalarini boshqarish bo’yicha amaliy o’quv dasturini tayyorladi.

Dastur Qurilish vazirligi, Transport vazirligi, «O’zsuvta’minot» AJ, Qurilish vazirligi huzuridagi Davlat ekspertizasi, shuningdek loyiha buyurtmachilari, muhandislar, konsultantlar va loyiha rahbarlariga mo’ljallangan.

Dasturning o’ziga xosligi

Dastur ataylab shartnoma shartlarini band-band o’rganish tarzida qurilmagan. Uning maqsadi — Buyurtmachilar, Muhandislar, Pudratchilar va davlat organlari amaliyotda muntazam duch keladigan real muammolarni tahlil qilish va ularni muddatni uzaytirish talabiga, qo’shimcha xarajat talabiga, O’zgartirish bo’yicha nizoga yoki DAAB hamda arbitrajga o’tkaziladigan rasmiy nizoga aylanishidan oldin aniqlash va hal qilish ko’nikmasini shakllantirish.

Dastur asosi — FIDIC 1999 va 2017 shartnoma shartlari, ko’p tomonlama taraqqiyot banklari (Jahon banki, OTB, AIIB, EBRD) moliyalashtiradigan loyihalar bo’yicha xalqaro amaliyot, kechikish va uzilishlar bo’yicha SCL Protokoli hamda qurilish talablarini taqdim etishning shakllangan amaliyoti.

Keyslarni tahlil qilishning yagona formati

Har bir amaliy masala to’qqizta bo’yicha tahlil qilinadi — bu nazariyadan boshqaruv qaroriga o’tish imkonini beradi:

• Amaliy masala — aniq muammo
• Tipik vaziyat — obyektda odatda nima sodir bo’ladi
• Muddatga ta’siri — dastur va yakunlanishga ta’sir
• Xarajatga ta’siri — loyiha qiymati va pul oqimiga ta’sir
• Tegishli FIDIC bandlari — 1999 va 2017 tahrirlarining qo’llaniladigan kichik bandlari
• Tipik xatolar — Buyurtmachi, Muhandis va Pudratchi uchun alohida
• O’qitish maqsadi — ishtirokchi egallaydigan kompetensiya
• Amaliy misol — guruhda ishlash uchun ssenariy

Dasturning 18 ta moduli

Shartnomani administratsiya qilish · Dasturni boshqarish · Muddatlarni boshqarish · Yakunlash muddatini uzaytirish · Kechikishlarni tahlil qilish · O’zgartirishlar · Talablar · To’lovlar · Xarajatlarni nazorat qilish · Muhandis roli · Buyurtmachi majburiyatlari · Pudratchi majburiyatlari · Qurilish maydonini boshqarish · Ishlar davomida yuritiladigan yozuvlar · Xavflarni taqsimlash · Nizolarning oldini olish · DAAB · Arbitraj.

Jami dastur 40 dan ortiq amaliy keysni qamrab oladi.

Tahlil namunasi

Birinchi modulning asosiy masalalaridan biri — xabarnoma bo’yicha muddatlarga rioya qilish. Tipik vaziyat: obyektdagi xodimlar muddat yoki xarajatga ta’sir qiluvchi hodisadan xabardor, biroq Muhandis shartnomada belgilangan muddatda xabardor qilinmaydi — og’zaki xabar yoki yig’ilishda eslatib o’tish yetarli deb hisoblanadi.

Natija: muddatni uzaytirish huquqi talabning asosliligidan qat’i nazar xavf ostida qoladi, nizo predmeti esa hodisaning o’zidan muddatning o’tkazib yuborilishiga siljiydi. Qo’llaniladigan qoidalar — 1999 yil tahririning 20.1-kichik bandi va 2017 yil tahririning 20.1–20.2-kichik bandlari. Ishtirokchilar uchun amaliy xulosa: xabarnomalar reyestrini dolzarb holatda yuritish va «amalda imkon bo’lishi bilanoq» talabini 28 kunlik dastlabki shartdan farqlash.

O’tkazish formati

Dastur guruhlarda keyslar ustida ishlash bilan amaliyot formatida o’tkaziladi. Kichik bandlarga havolalar 1999 (Qizil va Sariq kitoblar, raqamlash umuman Kumush kitobga ham tegishli) va 2017 yil tahrirlari uchun parallel keltiriladi hamda aniq loyihaning Maxsus shartlari bilan albatta solishtirilishi lozim — aynan ular ko’pincha Umumiy shartlarni o’zgartiradi.

---

Dasturni tashkilotingiz uchun o’tkazish masalalari bo’yicha — BRIDGE Consult bilan bog’laning.